به نام یزدان

ستارگان

با سلام از غیبت طولانی مدتم متاسفم امتحانات و خرابی کامپیوترم دست به

دست هم دادند تا این پست من هم طبق معمول دیر بکند!!! بگذریم ... بحث

 این بار ما راجع به ستارگان است:

ستارگان چیستند؟ به احتمال قوی اکثر شما پاسخ این سوال را می دانید اما

 مجبوریم به اقتضای بحثمان دوباره به این سوال پاسخ بدهیم : ستارگان گوی

 های بزرگی از گاز هستند که به دلیل واکنشهای گرما- هسته ای مرکزشان به

شدت گرم و درخشان می شوند.

فعلا این تعریف را داشته باشید تا در این پست نحوه تشکیل ستارگان را بررسی

 کنیم تا در پستهای بعدی مطالب دیگری راجع به ستارگان بگوییم.

نحوه شکلگیری:

اصولا همه ستارگان نحوه شکلگیری یکسانی دارد تنها تفاوتشان در مدت زمان

 شکلگیری است که این به جرم ستاره بستگی دارد ، هرچه جرم بیشتر باشد

 پروسه ی شکلگیری سریعتر است. اما بستر شکلگیری ستارگان کجاست و چه

 ویژگیهایی دارد ؟ معمولا ستارگان در محلهایی که گاز و غبار میان ستاره ای

 متجمع شده باشد شکل می گیرند. عموماً چنین نواحی از گاز و غبار در

 بازوهای کهکشان قرار می گیرند. البته تجمع گاز و غبار این ذهنیت را در شما

 ایجاد نکند که چگالی گاز و غبار در این نواحی خیلی زیاد است، در واقع

ابرهایی که ستارگان را تشکیل میدهند بسیار رقیقر از هوای اطراف ما هستند.

 این ابر ها یا به اصطلاح دقیقتر سحابی ها به طور تقریبا یکنواختی در نا حیه ای

 بسیار بزرگ از فضا پخش شده اند اما یکنواختی این سحابی ها همیشه پایدار

نمی ماند یعنی این سحابی ها تحت تاثیر یک عامل خارجی مثل انفجار

ابرنواخترها و یا هر عامل خارجی دیگر در ناحیه ای چگالتر از دیگر نواحی

 میشود و همین امر باعث میشود که قسمتی از سحابی به دلیل گرانش شروع به

 انقباض کند. با شروع این انقباض، گاز ها در نقطه ای از ابر جمع می شود و

 چگالی گاز در مرکز تجمع ابر افزایش مییابد. افزایش چگالی با افزایش فشار و

تراکم همراه است. افزایش فشار و تراکم به دلیل انتقال انرژی پتانسیل گرانشی

 گاز های لایه های بالایی به مرکز است که باعث میشود انرژی گرانشی به

انرژی جنبشی ملوکولهای گازِ مرکزی ابر تبدیل می شود و این امر باعث

افزایش دمای مرکز می شود به طوری که دمای مرکز ابر را ازحدود صد درجه

 کلوین به هزاران ویا حتی چند میلیون درجه کلوین می رساند که مدت زمان

این فرایند بستگی به جرم ابر اولیه دارد. خوب! تا اینجا ما یک پیش ستاره

داریم.در پیش ستاره ها هنوز واکنشهای گداختی مرکزی شروع نشده و پیش

ستاره به دلیل گرمای ناشی از انرژی پتانسیل گرانشی تابش میکند که عمده این

 تابشها از ناحیه فرو سرخ دریافت می شود.اما از این به بعدش را جرم پیش

 ستاره تعیین می کند: اگر جرم پیش ستاره کمتر از چند دهم جرم خورشید

باشد واکنشهای گداختی هرگز شروع نمی شود و پیش ستاره بعد از چند 

 میلیون سال سرد و خاموش میشود اما اگر جرم نسبتا زیاد باشد یعنی بیشتر از

 چند دهم جرم خورشید، دما و فشار در مرکز تا حدی بالا میرود که واکنشهای

 گداختی شروع میشوند. شروع این واکنشها بر خلاف روند تشکیل ستاره، که

 بسیار آرام اتفاق می افتد، به طور ناگهانی اتفاق می افتد و کاملا محسوس

است. در این لحظه –یعنی لحظه ی آغاز واکنشها- ستاره ما متولد میشود. ستاره

بعد از آغاز واکنشهای گداختی متعادل می شود؛ یعنی نیرویی که توسط

واکنشهای گداختی در مرکز ستاره تولید می شود با نیروی گرانشی لایه های

بالایی که به مرکز ستاره وارد میشوند به تعادل میرسند.

البته یک  نکته راجع به جرم ستاره باقی ماند: همانطور که برای جرم ستاره حد

 پایینی وجود دارد حد بالایی هم وجود دارد یعنی اگر جرم ستاره از حدی

بالاتر رود ستاره تشکیل نمی شود. این حد در حدود صد و ده الی صدو بیست

 جرم خورشیدی قرار دارد. اگر جرم ستاره از این حد بگذرد نیروی واکنشهای

گداختی تا آنحد بالا میرود که ستاره متلاشی میشود. نمونه ای از این ستارگان

ستاره اِتا کارینا است که داده ها نشان میدهد که این ستاره در مرز تلاشی قرار

 دارد.

فعلا این مطالب را داشته باشید تا پست بعد.

یک سحابی که محل تشکیل ستارگان است(ام ۱۶)

ستاره درحال تلاشی اتا شاه تخته